Silallan yanar gizo-gizo (Crypto currency) sun samo asaline tun shekarar dubu biyu da tara (2009), a dai-dai lokacin da wani mutum mai suna satoshi nakamoto ya wallaba sulen farko wato Bitcoin (BTC), wanda kuma daga bayane akai ta samun karuwar wadan sulallan har izuwa yau. Bitcoin shine farkon sulen da aka fara kirkira, kana kuma daga bisani sauran sulallar yanar gizo-gizo suka fara bayyana, kamar irin su etherium (ETH), litcoin  (LTC) da makamantansu.

An kirkiri wadannan sulallan ne ba dan komai ba sai dan saukaka kulla kasuwanci tsakanin kasa da gasa, domin kafin zuwan wadannan sulallan dolene inza kai siyayya, ko kuma kana son ziyartar wata kasar kamallaki irin kudadensu, ba dannan komai ba sai dan wannan kasar bazata yarda da irin kudinka ba. Wannan dalilin yasa dayawa daga cikin ‘yankasuwa dake fadin duniya nashan wahala wajen canza kudi atsakaninsu, saboda in kana son tura kudi wata kasar, bazaka iya turashiba kaitsaye, dole sai kabi wasu ka’idoji kafin kudin su isa inda z aka turasu.

Satoshi nakamoto wannan matsalar yakalla, sai yai tunanin mai zai hana ace asamar da wani abu tsayayye guda wanda duk duniya zata yarda dashi a matsayin kudi, tunda dai ance kudi shine duk wani abu da mutane suka yarda dashi amatsayin abunda zasuringa yin siyayya da shi a tsakaninsu. Wannan shi yabawa satoshi dama wajen ganin cewa ya kirkiri BTC, domin yazama kudi nafarko da duniya zataringa amfani dashi wajen kula kasuwancinta da kuma al’amuranta na yau da gobe wadanda suka danganci kudi.

Sai da BTC yadauki shekara guda dindi bai ko motsa daga farashin da yake ba, domin a wannan lokacin doniya batasanma amfanin saba da kuma irin saukin da yakawo mata ba. Farashin BTC yafara motsawane a shekara ta dubu biyu da goma (2010), yayin da duniya tafara fahimtar dinbin alkhairin da ke tattare dishi BTC din, domin duniya tafara fahimtar cewa lallai ba makawa BTC dinnan ba karamin saukakawa harkar kasuwanci zai ba.

Kafin zuwan wannan kudin na BTC ya kasance idan mutun zai tura da kudi wata kasar, to dole ne sai dai yasamu wani kamfanin da zasu canza masa wadannan kudaden nasa izuwa kudin wannan kasar da zai tura, baya gannan kuma idanma ya tura kudin yakan dauki wasu ‘yan kwanaki kafin kudin ya isa inda ya tura su. Sannan in kudin ya isa inda yaturasun sai ansamu gibi a kudin, saboda ladan aiki da wannan kamfanin zasu dauka da kuma makamantansu.

Lokacin da BTC ya bayyana, sai yazamana cewa baka da wani bukatar canzashi izuwa kudin wata kasa yayin turashi, sannan kuma kaitsaye zaka iya turawa mutum shi da kanka sabanin da da sai dai wani kamfanin ya turama dashi, kuma abun burgewarma shine da katurawa mutum acikin ‘yan awanni kalilan zai isa izuwa gareshi, sabanin da dasai ya dauki wasu kwanaki. Wannan saukin duniya takalla da ke tattare da BTC, yakan yasa duniya batai wata-wata ba tai saurin amanna da shi, domin magance damuwarta abangaren hada-hada da kudi.

Bayan BTC yasamu karbuwane aduniya sannan kuma wasu sababbin kudaden yanar gizo-gizon sukai ta bayyana, amman saidai yar yanzu babu wanda yakama kafar BTC domin wai hausawa nacewa nagaba yayi gaba na baya sai dai labara.

Wannan shine dan takaitaccen tarihi game da sulallen yanar gizo-gizo (crypto currency), muna fatan ‘yan uwa da abokan arziki sun amfana da wannan dan gajeren bayanin namu. Idan har kunji dadinwannan bayanin namu to kusanar da mu a contact page dinmu da ke kasa kadan da wannan sakon, domin kara mana kwarin gwiwa. Mungode, a-mangourp.blogspot.con na kune har kullum.